PandemicFlu GR

ΣΟΒΑΡΗ ενημέρωση για την πανδημία γρίπης

Επιστρέφουν τα αντιϊικά, αλλά και τα «ταχέα τέστ»

with 6 comments

Το χθεσινό δελτίο τύπου του υπουργείου υγείας ήταν… ζουμερό! Ήδη θα ακούσατε στις ειδήσεις οτι επιστρέφουν τα αντιϊικά στα φαρμακεία. Υπάρχει όμως και μια άλλη είδηση που πέρασε στα ψιλά, και μάλιστα με οσμή σκανδάλου, και αφορά τα «ταχέα τέστ» για τη γρίπη.

Δείτε κατ’αρχήν τι λέει το δελτίο τύπου, προτού εξηγήσω τον… διάβολο που κρύβεται στις λεπτομέρειες (devil in the details)!!

Αθήνα, 4 Αυγούστου 2009

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Σε σύσκεψη του Εθνικού και Επιστημονικού Επιχειρησιακού Συμβουλίου για την Αντιμετώπιση του Ιού της Νέας Γρίπης, που πραγματοποιήθηκε σήμερα, Τρίτη 4 Αυγούστου 2009 στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, τα μέλη του Συμβουλίου εισηγήθηκαν ομόφωνα στον Υπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης κ. Δημήτρη Αβραμόπουλο – ο οποίος και έκανε δεκτή την εισήγηση – τα εξής:

  1. Ελεγχόμενη απελευθέρωση της κυκλοφορίας των αντιϊκών φαρμάκων εντός των επόμενων ημερών, για προληπτική και θεραπευτική χορήγηση έναντι του νέου στελέχους γρίπης Η1Ν1, σε όλο τον τομέα υγείας, με ευθύνη του ΕΟΦ για την επιτήρηση της συνταγογράφησης, η οποία θα πραγματοποιείται με ειδικό συνταγολόγιο.

    Η απόφαση αυτή, δεν επηρεάζει τη διατήρηση του στρατηγικού αποθέματος σε οσελταμιβίρη και ζαναμιβίρη που διαθέτει η χώρα, το οποίο παραμένει ως έχει.

    Δικλείδα ασφαλείας για τη συνταγογράφηση των αντιϊκών θα αποτελέσει ο συστηματικός έλεγχος, από τον ΕΟΦ και το ΚΕΕΛΠΝΟ-ΕΚΕΠΥ-ΣΕΥΠ, του ειδικού εντύπου χορήγησης, καθώς και της κατανομής και της κατανάλωσης των αντιϊκών.

  2. Στην ίδια διαδικασία ειδικού συνταγολογίου, θα ενταχθεί και η συνταγογράφηση του εμβολίου του πνευμονιοκόκκου των ενηλίκων.

    Για την πιστή εφαρμογή των ανωτέρω θα ζητηθεί και η συνδρομή του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου και του Πανελληνίου Φαρμακευτικού Συλλόγου και των κατά τόπους ιατρικών και φαρμακευτικών Συλλόγων της χώρας.

  3. Ενθαρρύνεται η χρήση των ταχέων διαγνωστικών δοκιμασιών για τους ιούς της Γρίπης, κατά την κρίση του θεράποντος ιατρού.
  4. Η ορθή εφαρμογή των οδηγιών διαγνωστικού ελέγχου και χρήση των φαρμάκων καθορίζεται από τους κλινικούς θεράποντες γιατρούς, οι οποίοι, με βάση τις οδηγίες που έχουν εκδοθεί και σύμφωνα με τις προδιαγραφές του Π.Ο.Υ. και της Ε.Ε., θα φροντίζουν για την εξασφάλιση της υγείας των ασθενών, χωρίς την κατάχρηση στο διαγνωστικό έλεγχο και στην αντιϊκή θεραπεία.

Κατ’αρχήν ως προς τα αντιϊικά:

Δεν υπάρχει αμφιβολία οτι αργά ή γρήγορα θα έπρεπε να υπάρξει ένα «ξεκλείδωμα» στη χορήγησή τους, αφού το να τα έχουμε και να μη τα δίνουμε είναι δώρο-άδωρο. Υπάρχει και μια σημαντική λεπτομέρεια για τα αντιϊικά που επιμελώς αποσιωπάται στα κανάλια: η κλινική τους αποτελεσματικότητα είναι μικρή, και κυρίως εμφανίζεται όταν η χορήγησή τους γίνεται σχετικά σύντομα μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Αυτό είναι απόλυτα λογικό, γιατί μετά κινητοποιείται το ανοσοποιητικό και καθαρίζει τον ιό της γρίπης. Στην πράξη η χορήγηση των αντιϊικών έχει βρεθεί να μειώνει τη διάρκεια των συμπτωμάτων κατα 1 ημέρα (ναι, μία!!!), ενώ δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο από τις μελέτες αν μειώνει σημαντικά τον -ούτως ή άλλως μικρό σε ποσοστό- κίνδυνο για βαρεία νόσηση. Από την άλλη -και πριν πάει ο νούς σας σε θεωρίες συνομωσίας- είναι τα μόνα φάρμακα που έχουμε για τη γρίπη, οπότε πρέπει να αρκεστούμε σ’αυτα!

Γιατί τα λέω αυτά: μια στρατηγική αντιμετώπισης της πανδημίας είναι θεμιτό να συμπεριλάβει τη χρήση αντιϊικών, και εφόσον γίνει αυτό η πρόσβαση στα αντιϊικά θα πρέπει να είναι εύκολη στον πολίτη. ΌΜΩΣ, παράλληλα, θα πρέπει να υπάρχει και συγκεκριμένο σχέδιο, ενημέρωση σε ιατρούς, φαρμακοποιούς και πολίτες για το πότε πρέπει να χορηγούνται, και βέβαια έλεγχος στη χορήγηση. Αυτά εδώ στην Ελλάδα δεν υπάρχουν! Όσοι μάλιστα είναι εντός του υγειονομικού χώρου και διαβάζουν στο δελτίο τύπου για «ειδικά συνταγολόγια» και ελεγχόμενη συνταγογράφηση, έχουν ήδη πέσει κάτω και πιάνουν την κοιλιά τους από τα γέλια. Για να μη καθήσω και το αναλύσω, θα πω μόνο μια λέξη: κινολόνες. Αυτό αρκεί.

Σημαντικότερο είναι οτι ο κόσμος, αλλά και οι επαγγελματίες υγείας, ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙ τι σημαίνει αντιϊικό και πως πρέπει να χορηγηθεί. Νομίζουν οτι όποτε ανεβάσουν πυρετό θα πρέπει να πάρουν ένα χάπι tamiflu και θα τους περάσει, περίπου παίρνοντάς το σαν την ασπιρίνη. Ουδέν αναληθέστερον. Τα αντιϊικά φάρμακα πρέπει να λαμβάνονται μόνο από άτομα με υψηλό κίνδυνο για βαρειά νόσηση, και σ’αυτή τη φάση που βρισκόμαστε ΜΟΝΟ με εντολή ιατρού, εφ’οσον υπάρχουν συμπτώματα. Επειδή όμως δεν έχει γίνει συστηματική και υπεύθυνη ενημέρωση στον κόσμο, ξέρετε καλά τι θα γίνει: μόλις το tamiflu εμφανιστεί ξανά στα φαρμακεία, θα εξαφανιστεί σε χρόνο dt. Νομίζετε εσείς οτι θα υπάρξει φαρμακοποιός που θα αρνηθεί να το δώσει, τουλάχιστον στους «καλούς πελάτες» του; Ούτε ένας.

Αυτά λοιπόν δεν είναι σοβαρά πράγματα, και φανερώνουν τη σύγχυση που έχει και το ίδιο το υπουργείο για το θέμα της γρίπης. Άφησα δε τελευταίο το άλλο το αμίμητο, που γράφει το δελτίο τύπου: «Η απόφαση αυτή, δεν επηρεάζει τη διατήρηση του στρατηγικού αποθέματος σε οσελταμιβίρη και ζαναμιβίρη που διαθέτει η χώρα, το οποίο παραμένει ως έχει». Δηλαδή θα αγοράσουμε έξτρα tamiflu από την εταιρία; Δε κατάλαβα δηλαδή. Υποτίθεται πως το στρατηγικό απόθεμα είναι 2.000.000 κουτιά, που αρκούν για το 20% του πληθυσμού. Αυτά τι ακριβώς θα τα κάνουμε; Θα περιμένουμε να λήξουν; Πρέπει δε να σας πω -και το μεταφέρω ως φήμη, δεν έχω κάποια συγκεκριμένα στοιχεία γι’αυτό- οτι οι «κακές» γλώσσες λένε πως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει τέτοιο απόθεμα στη χώρα και ο υπουργός με τον κ.Ευσταθίου (διοικητής του ΕΚΕΠΥ) λένε ψέμματα. Αυτό ακούγεται τελευταία αρκετά έντονα στο χώρο μας, δε ξέρω αν ισχύει, αλλά πάντως οι διατυπώσεις στο δελτίο τύπου του υπουργείου με προβληματίζουν πολύ.

Ας αναφερθώ όμως τώρα και στο άλλο θέμα, τα ταχέα τέστ:

Η φρασεολογία στο δελτίο τύπου είναι πολύ προσεκτική, αν όχι και εξοργιστική: «Ενθαρρύνεται η χρήση των ταχέων διαγνωστικών δοκιμασιών για τους ιούς της Γρίπης, κατά την κρίση του θεράποντος ιατρού». Δε… συνιστούμε δηλαδή, ούτε ορίζουμε το πότε και υπό ποιές προϋποθέσεις είναι καλό να χρησιμοποιούνται αυτές οι διαγνωστικές δοκιμασίες. Το αφήνουμε στην κρίση του θεράποντος ιατρού μεν (άραγε με τι κριτήριο θα κρίνει αφού δεν έχει ενημέρωση?), αλλά το ενθαρρύνουμε δε. Δηλαδή τον καπελώνουμε, και δίνουμε και τη λαβή σε οποιονδήποτε που ο ιατρός του θα του πει οτι δε χρειάζεται εξέταση, να γυρίσει και να του πει «τι λές μ*λ*** γιατρέ, εδώ το υπουργείο λέει οτι πρέπει να μου κάνεις αυτή την εξέταση».

Τι είναι όμως οι ταχείς διαγνωστικές δοκιμασίες, τα «ταχέα τεστ» για τη γρίπη όπως τα λέμε μεταξύ μας οι ιατροί;

Η βασική μέθοδος για την εργαστηριακή διάγνωση της γρίπης είναι η λήψη φαρυγγικού επιχρίσματος και ο έλεγχος στο εργαστήριο με RT-PCR (Real Time Polymerase Chain Reaction). Αυτή η μέθοδος απαιτεί κατάλληλο και πιστοποιημένο εργαστήριο, αλλά δίνει αξιόπιστα αποτελέσματα. Με τον όρο «ταχύ τεστ» εννοούμε διάφορες άλλες μεθόδους εξέτασης του φαρυγγικού επιχρίσματος, οι οποίες κυκλοφορούν στο εμπόριο. Τα κοινά τους σημεία: ανιχνεύουν αντιγόνα στην επιφάνεια του ιού, γίνονται και από λιγότερο εξοπλισμένα εργαστήρια, αλλά είναι και πολύ λιγότερο αξιόπιστες από την PCR.

Πόσο λιγότερο αξιόπιστες; ΠΟΛΥ λιγότερο αξιόπιστες – συγκεκριμένα έχουν πολύ χαμηλή ευαισθησία, που σημαίνει οτι κάποιος που έχει γρίπη είναι αρκετά πιθανό να μη βγεί θετικός στην εξέταση. Γι’αυτό το λόγο η αξία των ταχέων τεστ στην κλινική πράξη είναι πάρα πολύ περιορισμένη. Δε μπορούν να χρησιμοποιηθούν για screening, δε μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιβεβαίωση της διάγνωσης, και η συνιστώμενη χρήση τους αφορά πολύ ειδικές ενδείξεις, όπως τον δειγματοληπτικό έλεγχο σε κλειστούς πληθυσμούς για να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη της γρίπης σε έναν χώρο (π.χ. ίδρυμα). Ακόμη έχουν κι άλλους περιορισμούς: ένας βασικός είναι οτι δε μπορούν να διακρίνουν μεταξύ των διαφόρων υποτύπων γρίπης, που σημαίνει οτι δε μπορεί κανείς να ξέρει αν πάσχει από γρίπη χοίρων η εποχική γρίπη!

Όλα αυτά μπορείτε να τα διασταυρώσετε διαβάζοντας τις οδηγίες του αμερικανικού CDC αλλά και της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας:

http://www.cdc.gov/flu/professionals/diagnosis/rapidlab.htm
http://www.cdc.gov/flu/professionals/diagnosis/labrole.htm
http://www.cdc.gov/h1n1flu/guidance/rapid_testing.htm
http://www.who.int/entity/csr/disease/avian_influenza/guidelines/RapidTestInfluenza_web.pdf

Επομένως καθισταται σαφές οτι η χρήση των ταχέων τεστ πρακτικά δεν έχει σχεδόν καμμία κλινική αξία, ιδιαίτερα σε περίοδο πανδημίας*. Κι αυτό γιατί όπως έχω εξηγήσει, η χορήγηση των αντιϊικών δε συναρτάται από την εργαστηριακή επιβεβαίωση της διάγνωσης. Δεν έχει κανένα νόημα να εξετάζουμε τον καθένα για γρίπη, ιδιαίτερα μάλιστα με το -αναξιόπιστο- ταχύ τεστ.

(*επιστημονική παρένθεση για όσους θέλουν να κατανοήσουν την «επιδημιολογική» λογική: Σε περίοδο πανδημίας όπου τα κρούσματα αυξάνονται, αυξάνεται επίσης η πιθανότητα κάθε μεμονωμένος ασθενής που ελέγχεται να έχει πράγματι γρίπη. Το τεστ όμως έχει χαμηλή ευαισθησία, δηλαδή βγαίνει θετικό σε μικρό ποσοστό όσων έχουν τη γρίπη. Έτσι το θετικό αποτέλεσμα αφ’ενός δε προσφέρει κάποια περαιτέρω διαγνωστική πληροφορία, γιατί ούτως ή άλλως το αναμέναμε να βγεί θετικό, αφ’ετέρου το αρνητικό αποτέλεσμα είναι πολύ πιθανό να είναι «ψευδώς αρνητικό», και όχι να οφείλεται σε μη ύπαρξη της νόσου. )

Τα τεστ αυτά όμως μπορεί να μην έχουν αξία, έχουν όμως κόστος σημαντικό, το οποίο στην πανδημία γρίπης εκτοξεύεται επειδή ο καθένας μες στην αγωνία του θα ζητάει από το γιατρό να του κάνει την εξέταση. Έχω εξηγήσει οτι από γρίπη νοσούν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού, της τάξης των μερικών εκατομμυρίων για την Ελλάδα. Καταλαβαίνετε επομένως τι κόστη εμπλέκονται, και τι προσδοκώμενα κέρδη για τις εταιρίες που πουλάνε αυτά τα τεστ.

Λάβετε τώρα υπόψη οτι σύμφωνα με την περίφημη πια οδηγία του ΚΕΕΛΠΝΟ (που την έχω αναφέρει αρκετές φορές), θα πρέπει να ελέγχονται εργαστηριακά ΜΟΝΟ οι βαρέως πάσχοντες από γρίπη (ούτε καν δηλαδή οι ομάδες υψηλού κινδύνου), και βεβαίως ο έλεγχος αφορά RT-PCR λόγω αξιοπιστίας της μεθόδου. Επομένως μ’όλα αυτά καταλαβαίνετε οτι η «ενθάρρυνση» του υπουργείου για τη χρήση των ταχέων τεστ άλλο στόχο έχει και άλλους σκοπούς εξυπηρετεί. Είναι πολλά τα λεφτά…

Είναι επιπρόσθετα λυπηρό που υποτίθεται η απόφαση αυτή ήταν «ομόφωνη εισήγηση» των επιστημόνων της επιτροπής, που δε φαντάζομαι να είναι ηλίθιοι και να μη ξέρουν αυτά που σας ανέφερα προηγουμένως για τα ταχέα τεστ. Ούτε φαντάζομαι οτι όλη η επιτροπή να τα παίρνει από τις εταιρίες που εμπορεύονται τα συγκεκριμένα τεστ. Επομένως πολύ αμφιβάλλω αν υπήρξε όντως εισήγηση και μάλιστα ομόφωνη.

Θα άξιζε πάντως να γίνει μια δημοσιογραφική έρευνα για το ποιά συμφέροντα και μέσω ποιών παραγόντων του υπουργείου (ή/και επιστημόνων της επιτροπής) επέβαλλαν να βγεί αυτή η «σύσταση» για τα -σχεδόν άχρηστα- ταχέα τεστ, προκειμένου προφανώς να υπάρχει κάλυψη σε κάποιους που θα τα χρησιμοποιήσουν επιβαρύνοντας τα ταμεία και τον προϋπολογισμό. Θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον να ξέρουμε το ποιός/ποιοί. Αλλά αυτό θα προϋπέθετε και σοβαρούς δημοσιογράφους….

Written by hawkeye

5 Αυγούστου 2009 στις 15:06

Αναρτήθηκε στις Γρίπη των χοίρων

6 Σχόλια

Subscribe to comments with RSS.

  1. Πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες. Προσωπικά η εταιρία που είχε τη διανομή του Tamiflu (sambrook) με είχε προμηθεύσει με τέτοια τεστ πριν 2-3 χρόνια. Είχε ενδιαφέρον σαν εξέταση. Μόνο που μου το έδωσε δωρεάν οπότε δεν μπορώ να εκτιμήσω την επιδίωξη κέρδους…

    Μιχάλης Σ

    6 Αυγούστου 2009 at 22:23

  2. Μα το κέρδος είναι για την εταιρία, βάσει του τζίρου.
    Σε ένα paper είχα δει οτι τα test αυτά κόστιζαν $20 το ένα, στις ΗΠΑ, το έτος 2002. Σήμερα στην Ελλάδα μπορεί να κοστίζουν 50 ευρώ το ένα (δεν έχω πληροφόρηση).

    Ανάλογα με την εξέλιξη της πανδημίας, μπορεί να κολλήσουν γρίπη 3-6 εκατομμύρια άνθρωποι φέτος στην Ελλάδα. Έστω οτι ελεγχθουν με ταχέα τέστ 500.000 άτομα από αυτούς. Ή καλύτερα πες 100.000 άτομα… πόσα λεφτά είναι αυτά αν κάνουμε τον πολλ/μό?

    hawkeye

    6 Αυγούστου 2009 at 23:41

  3. Λοιπόν, κατά διαβολική σύμπτωση έρχεται το αμερικανικό CDC να επιβεβαιώσει ξανά αυτά που γράφω για τα ταχέα τεστ:

    http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5830a2.htm

    Είναι χθεσινό (6 Αυγούστου) άρθρο στο MMWR, όπου εξηγεί οτι δοκιμάσανε τα τεστ που κυκλοφορούν στο εμπόριο και βρήκαν την ευαισθησία τους να είναι μόλις 40-69%, δηλαδή χαμηλότερη και από την ευαισθησία ανίχνευσης της εποχικής γρίπης.

    Με απλά λόγια, απ’όσους θα έχουν τη γρίπη των χοίρων και θα κάνουν το τεστ, μόνο στους μισούς θα βγεί θετικό! Επομένως καθίσταται προφανές οτι μια τέτοια εξέταση ελάχιστη πρακτική αξία έχει (για να μη πω καθόλου).

    Τονίζω ξανά οτι το ταχύ τεστ δε διακρίνει μεταξύ εποχικής γρίπης και γρίπης των χοίρων, ανιχνεύει απλώς την ύπαρξη γρίπης τύπου Α.

    hawkeye

    7 Αυγούστου 2009 at 10:49

  4. […] λοιπόν μεταξύ άλλων αναφέρθηκε και στα περίφημα ταχέα τεστ για τα οποία εξήγησε αναλυτικά τους περιορισμούς τους […]

  5. […] ο κακός χαμός στα μικροβιολογικά εργαστήρια με τα ταχέα τεστ. Ουρές σχηματίζει ο κόσμος σε ιδιωτικά ιατρεία για να […]

  6. Μια διευκρίνιση..
    Ο σωστός όρος για την εξέταση ειναι real time RT- PCR, όπου RT: Reverse Transcription. Οχι οτι έχει σημασία, απλά πολλοί επιστήμονες ερμηνεύουν το RT ως real time. Ειναι και PCR σε πραγματικό χρόνο και λαμβανει χώρα αντίστροφη μεταγραφή.
    το πρωτόκολλο εδω για οποιον ενδιαφέρεται:
    http://www.who.int/csr/resources/publications/swineflu/CDCRealtimeRTPCR_SwineH1Assay-2009_20090430.pdf

    Π

    21 Νοεμβρίου 2009 at 01:11


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: